Sprawdź, co badamy

USG piersi (ultrasonografia piersi) to nieinwazyjne, bezbolesne badanie obrazowe, w którym fale ultradźwiękowe pokazują budowę tkanek piersi i pachowych węzłów chłonnych. Badanie jest bezpieczne także w ciąży i podczas karmienia.

Po co się je robi?

• Wykrywanie i różnicowanie zmian: guzki, torbiele (cysty), zmiany lite, ropnie, poszerzone przewody mleczne.

• Ocena „gęstej” tkanki gruczołowej (częsta u młodszych kobiet), gdzie mammografia bywa mniej czuła.

• Uzupełnienie badania mammograficznego  i/lub doprecyzowanie nieprawidłowości z mammografii/rezonansu oraz nawigacja biopsji.

Jak przebiega?

1. Leżysz na plecach; na skórę nakłada się żel.

2. Lekarz przesuwa głowicę po piersi i dołach pachowych.

3. Wynik opisowy jest zwykle od razu; do podsumowania opisu stosuje się klasyfikację BI-RADS (określa ryzyko i dalsze postępowanie).

4. Badanie trwa zwykle 10–15 min; po badaniu otrzymujesz opis i zdjęcia.

Kiedy szczególnie zalecane?

• Wyczuwalny guzek, ból, wydzielina z brodawki, nagłe zmiany skóry lub brodawki.

• Profilaktycznie u kobiet <40 r.ż. (zwłaszcza przy piersiach gęstych).

• Kontrola zmian znanych/łagodnych, po zabiegach, w ciąży i laktacji.

• Wysokie ryzyko raka piersi (rodzinne, genetyczne) – jako uzupełnienie mammografii/MRI.

Zalety i ograniczenia

Plusy: bezpieczne, dostępne, dobre do wykrywania torbieli i małych zmian litych; umożliwia biopsję celowaną.
Ograniczenia: słabiej wykrywa mikrozwapnienia; nie zastępuje mammografii w badaniach przesiewowych ogólnej populacji.

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania. Zabierz ze sobą wcześniejsze wyniki USG.

Badania wykonują lekarze radiolodzy z certyfikatami potwierdzającymi ich uprawnienia.

Pracujemy na aparatach ultrasonograficznych firmy Simens Healthineers: Acuson NX3, Acuson Juniper, Acuson Redwood.

Jądra są częścią męskiego układu rozrodczego. Ich głównym zadaniem jest wytwarzanie plemników i hormonów. Jądra znajdują się w worku skórnym, zwanym moszną. Badanie USG tego obszaru obejmuje zatem jądra, najądrza i powrózek nasienny, znajdujące się w mosznie.

USG jąder (ultrasonografia moszny) to nieinwazyjne, bezbolesne badanie obrazowe jąder, najądrzy i powrózka nasiennego. Wykorzystuje fale ultradźwiękowe (często z Dopplerem do oceny przepływu krwi).

Po co się je robi?

• Ból / obrzęk / zaczerwienienie moszny (np. skręt jądra, zapalenie najądrza).

• Guzek lub zgrubienie – różnicowanie zmian litych i torbieli, podejrzenie nowotworu.

• Wodniak (hydrocele), żylaki powrózka (varicocele), krwiak po urazie.

• Niepłodność męska (ocena varicocele, budowy jąder).

• U dzieci: jądro niezstąpione, ostre dolegliwości bólowe.

• Kontrola po zabiegach.

Jak przebiega?

1. Leżysz na plecach; na skórę nakłada się żel.

2. Lekarz przykłada głowicę do moszny; zwykle bada oba jądra i doły pachwinowe; w dopplerze ocenia przepływ krwi.

3. Badanie trwa zwykle 10–15 min; po badaniu otrzymujesz opis i zdjęcia.

Jak się przygotować?

• Zadbaj o higienę okolicy; nie używaj kremów/pudrów tuż przed badaniem.

• Załóż luźną bieliznę/odzież.

• Zabierz ze sobą wcześniejsze wyniki/USG.

Co pokazuje?

• Zmiany lite vs torbiele, wodniak, krwiak.

• Przepływ krwi (kluczowy w skręcie jądra).

• Żylaki powrózka (poszerzone żyły z refluksem w próbie Valsalvy).

• Cechy sugerujące nowotwór – wymagają dalszej diagnostyki.

Zalety i ograniczenia

Plusy: szybkie, dostępne, bezpieczne; bardzo czułe w ostrych stanach moszny.
Ograniczenia: nie zawsze rozstrzyga rodzaj zmiany nowotworowej — rozpoznanie potwierdza histopatologia.

Kiedy natychmiast do lekarza/SOR?

• Nagły, silny ból jądra, wysokie ustawienie jądra, nudności/wymioty, obrzęk po urazie.
  To może być skręt jądra – liczą się godziny (najlepiej < 4–6 h), by uratować narząd.

Badania wykonują lekarze radiolodzy z certyfikatami potwierdzającymi ich uprawnienia.

Pracujemy na aparatach ultrasonograficznych firmy Simens Healthineers: Acuson NX3, Acuson Juniper, Acuson Redwood.

Tarczyca jest bardzo ważnym, choć często niedocenianym gruczołem dokrewnym. Produkowane przez nią hormony regulują niemal cały metabolizm. Są odpowiedzialne za poziom naszej aktywności, począwszy od częstości bicia serca, przez pracę gruczołów potowych, po nastrój. Mają ogromy wpływ na komfort życia.

USG tarczycy to nieinwazyjne, bezbolesne badanie ultrasonograficzne szyi, które obrazuje tarczy­cę i okoliczne węzły chłonne. Wykorzystuje fale ultradźwiękowe (bez promieniowania), więc jest bezpieczne także w ciąży.

Po co się je robi?

• Ocena guzków tarczycy: wielkość, budowa (lite/torbielowate), granice, zwapnienia, unaczynienie.

• Rozpoznanie wole (powiększona tarczyca) oraz zapaleń (np. autoimmunologiczne Hashimoto, podostre).

• Kontrola po leczeniu lub po operacji tarczycy.

• Ocena węzłów chłonnych szyi.

• Nawigacja biopsji cienkoigłowej (BAC/FNAB), gdy cechy są podejrzane.

Jak przebiega?

1. Leżysz na plecach z lekko odchyloną głową.

2. Na skórę szyi nakłada się żel; lekarz przykłada głowicę USG i ogląda tarczycę oraz węzły.

3. Badanie trwa zwykle 10–15 min; otrzymujesz opis i zdjęcia.

Na co zwraca uwagę opis?

• Liczba i wielkość guzków, ich echogeniczność, kształt, brzegi, mikrozwapnienia, unaczynienie.

• Często stosuje się klasyfikacje TI-RADS (np. ACR TI-RADS), które szacują ryzyko i sugerują dalsze postępowanie (obserwacja vs. biopsja).

Kiedy szczególnie zalecane?

• Wyczuwalny guzek lub powiększenie tarczycy/uczucie „guli” w gardle.

• Nieprawidłowości w badaniu palpacyjnym, chrypka, trudności w połykaniu/oddychaniu.

• Nieprawidłowe badania krwi (TSH, fT4, przeciwciała) w połączeniu z dolegliwościami.

• Choroby autoimmunologiczne tarczycy (Hashimoto, Graves-Basedow) – ocena struktury.

• Kontrola po zabiegach lub przy znanych guzkach.

Przygotowanie

• Brak specjalnych przygotowań. Wystarczy odsłonić szyję (bez naszyjników/ciasnych golfów).

• Zabierz wcześniejsze wyniki badań i poprzednie USG, jeśli masz.

Zalety i ograniczenia

Plusy: szybkie, dostępne, bezpieczne; dobrze wykrywa i charakteryzuje guzki; pomaga zdecydować o biopsji.
Ograniczenia: nie ocenia funkcji tarczycy (do tego służą badania krwi, ewentualnie scyntygrafia); rozpoznanie nowotworu ostatecznie potwierdza dopiero badanie histopatologiczne.

Badania wykonują lekarze radiolodzy z certyfikatami potwierdzającymi ich uprawnienia.

Pracujemy na aparatach ultrasonograficznych firmy Simens Healthineers: Acuson NX3, Acuson Juniper, Acuson Redwood.

Badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej warto profilaktycznie wykonywać co najmniej raz na trzy lata (optymalnie co 1-2 lata).

USG jamy brzusznej to nieinwazyjne, bezbolesne badanie ultradźwiękowe narządów w obrębie brzucha. Nie wykorzystuje promieniowania – jest bezpieczne także w ciąży.

Co ocenia?

• Wątrobę, pęcherzyk żółciowy i drogi żółciowe

• Trzustkę, śledzionę

• Nerki i (zwykle) pęcherz moczowy, czasem nadnercza

• Duże naczynia (np. aortę) – często z USG dopplerem

• Płyn w jamie brzusznej, powiększone węzły, guzy/torbiele, kamienie żółciowe lub nerkowe, cechy zapalenia

Kiedy się je robi?

• Ból brzucha, wzdęcia, utrata apetytu/masy ciała, żółtaczka

• Podejrzenie kamicy żółciowej/nerkowej, zapaleń, torbieli, guzów

• Kontrola po zabiegach, w chorobach przewlekłych wątroby/trzustki/nerek

• Profilaktycznie (np. ocena aorty u mężczyzn 65+ po latach palenia – jako wstępny przesiew tętniaka)

Jak przebiega?

1. Leżysz na plecach; na skórę nakłada się żel.

2. Lekarz przesuwa głowicę po brzuchu; prosisz czasem o wstrzymanie oddechu lub zmianę pozycji.

3. Badanie trwa zwykle 10–15 minut; wynik opisowy jest często od razu.

Jak się przygotować?

Do badania narządów jamy brzusznej pacjent powinien być jeden dzień na diecie lekkostrawnej i po przyjęciu preparatów usuwających powietrze z jelit (dostępne bez recepty – Espumisan, BoboGast, Bobotic). Na około 6 godzin przed badaniem powinien się powstrzymać przed spożywaniem pokarmów i napojów gazowanych, nie żuć gumy i nie palić papierosów.

Do badania narządów miednicy mniejszej (np. badanie gruczołu krokowego, pęcherza, przydatków) powinien mieć wypełniony pęcherz moczowy, który staje się wtedy tzw. oknem ultrasonograficznym (czyli wypić 1–1.5 l wody na 2 godziny przed badaniem i nie oddawać moczu).

Zalety i ograniczenia

Plusy: szybkie, dostępne, bezpieczne; dobrze wykrywa kamienie, torbiele, płyn i wiele zmian ogniskowych; umożliwia biopsję celowaną.
Ograniczenia: gaz w jelitach, otyłość i żebra mogą utrudniać interpretację obrazu; badanie nie zastępuje TK/MRI, gdy potrzebne są bardzo szczegółowe informacje lub ocena jelit.

Badania wykonują lekarze radiolodzy z certyfikatami potwierdzającymi ich uprawnienia.

Pracujemy na aparatach ultrasonograficznych firmy Simens Healthineers: Acuson NX3, Acuson Juniper, Acuson Redwood.

USG doppler tętnic szyjnych i kręgowych to nieinwazyjne badanie ultradźwiękowe oceniające budowę i przepływ krwi w tętnicach doprowadzających krew do mózgu (tętnice szyjne wspólne i wewnętrzne, kręgowe). 

Po co się je robi?

• Wykrywanie miażdżycy: blaszek, zwężeń i ich stopnia (ocena ryzyka udaru/TIA*).
• Ocena pęknięcia/owrzodzenia blaszki (większe ryzyko zatorów).
• Sprawdzenie kierunku i prędkości przepływu (np. zespół podkradania – subclavian steal).
• Kontrola po endarterektomii/stencie i w monitorowaniu leczenia.
• Rzadziej: tętniaki, rozwarstwienia, hipoplazja tętnic kręgowych.

Kiedy szczególnie zalecane?

• Objawy niedokrwienia mózgu: przemijające niedowłady, zaburzenia mowy, amaurosis fugax, zawroty, nagłe zaburzenia widzenia.
• Szum nad tętnicą szyjną w osłuchiwaniu.
• Czynniki ryzyka: nadciśnienie, cukrzyca, dyslipidemia, palenie, choroba wieńcowa, wiek 55+.
• Kontrola po zabiegach naczyniowych lub przy znanych zwężeniach.

Jak przebiega?

• Leżysz na plecach z lekko odchyloną głową.
• Lekarz przykłada głowicę z żelem do szyi i w okolicy obojczyków; bada obie strony.
• W trybie B-mode ocenia się ściany i blaszki, w dopplerze – prędkości i kierunek przepływu.
• Trwa zwykle 15–30 minut; otrzymujesz opis i zdjęcia, czasem z podaną szacunkową % wielkością zwężenia.

Jak się przygotować?

• Bez specjalnych przygotowań. Nie trzeba być na czczo.
• Unikaj gęstych kremów na szyję w dniu badania; zabierz wcześniejsze wyniki.
• Nie odstawiaj leków (w tym przeciwpłytkowych/statyn) bez zaleceń lekarza.

Co oznacza wynik?

• Brak istotnych zmian → profilaktyka i kontrola wg lekarza.
• Zwężenie niewielkie/umiarkowane → intensywna kontrola czynników ryzyka, zwykle leczenie zachowawcze.
• Zwężenie duże/podejrzane blaszki niestabilne → pilna konsultacja naczyniowa (ew. endarterektomia/stent). Decyzja zależy od objawów, % zwężenia i ogólnego ryzyka.

Zalety i ograniczenia

Plusy: szybkie, bezpieczne, powtarzalne; dobrze wykrywa zwężenia i ocenia hemodynamikę.

Ograniczenia: obraz może utrudniać zwapnienie lub wysokie położenie bifurkacji; badanie jest zależne od operatora – czasem potrzebne CTA/MRA dla pełnej oceny.

Badania wykonują lekarze radiolodzy z certyfikatami potwierdzającymi ich uprawnienia.

Pracujemy na aparatach ultrasonograficznych firmy Simens Healthineers: Acuson NX3, Acuson Juniper, Acuson Redwood.

Kiedy pilnie do lekarza/SOR?

Nagłe objawy udaru/TIA*: opadnięty kącik ust, nagły niedowład, zaburzenia mowy/widzenia – dzwoń 112. Leczenie jest skuteczne tylko w krótkim „oknie czasowym”.

*TIA - (ang. Transient Ischemic Attack) to przemijający epizod niedokrwienia mózgu z nagłymi objawami „jak przy udarze”, które ustępują całkowicie (zwykle w ciągu minut, najczęściej < 60 min; bez trwałego uszkodzenia w MRI). To ostry stan zagrożenia zdrowia i życia – wymaga natychmiastowej diagnostyki jak udar.

Typowe objawy (nagły początek!)

• jednostronny niedowład/drętwienie twarzy, ręki lub nogi
• zaburzenia mowy (bełkot, trudność w mówieniu/rozumieniu)
• zaburzenia widzenia (nagła ślepota w jednym oku – amaurosis fugax, podwójne widzenie, ubytek pola)
• nagłe zawroty, chwiejność, ataksja, zaburzenia połykania

Co robić?

Traktuj jak udar mózgu – dzwoń 112 natychmiast.

Objawy mogą minąć, ale ryzyko udaru wkrótce po TIA jest wysokie (największe w pierwszych 24–48 h). Potrzebne są: badania krwi, EKG/monitoring, obrazowanie mózgu (CT/MRI), USG/TK/MR tętnic szyjnych i kręgowych, ocena źródeł zatoru (np. migotanie przedsionków).